Od odszkodowania za nierówne traktowanie w pracy należy odprowadzić składki ZUS

Składek ZUS nie potrąca się od odszkodowań, których wypłata pozostaje w bezpośrednim związku z wygaśnięciem bądź rozwiązaniem stosunku pracy. Inne odszkodowania dla pracowników nie korzystają z tego wyłączenia.

Pielęgniarki zatrudnione w szpitalu pozwały pracodawcę o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu w zakresie wynagradzania oraz ustalenie treści stosunku pracy. W ich ocenie naruszenie polegało na tym, że pielęgniarki z wykształceniem średnim lub wyższym licencjackim nie posiadające specjalizacji otrzymywały wynagrodzenie niższe niż pielęgniarki z tytułem magistra i specjalizacją, mimo że wykonywały taką samą pracę i pracę o takiej samej wartości. Odszkodowanie, o jakie wystąpiły, miało więc zrekompensować im uszczerbek majątkowy, polegający na nieotrzymaniu różnicy między świadczeniem otrzymanym, a świadczeniem, jakie powinny otrzymać, gdyby w stosunku do nich nie naruszono zasady równego traktowania.

Sąd zasądził od pracodawcy odszkodowanie na rzecz powódek, nie wskazał jednak w wyroku podstawy prawnej tego odszkodowania. Następnie pracodawca wypłacił powódkom zasądzone odszkodowanie wraz z należnymi odsetkami, jednak bez potrącenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz bez potrącenia zaliczki na podatek dochodowy. Nabrał jednak wątpliwości, czy postąpił prawidłowo, gdyż uznał, że wypłacone odszkodowanie stanowi dla pracowników przychód ze stosunku pracy. W tej sytuacji, jeśli brak jest przepisu wyłączającego takie odszkodowanie z podstawy wymiaru składek, płatnik przy jego wypłacie powinien te składki potrącić. Dlatego pracodawca wystąpił do ZUS o indywidualną interpretację w tej sprawie.

Pobierz lub wypełnij w programie druki ZUS
Sprawdź listę druków ZUS, które wygodnie wypełnisz w naszym programie, bądź pobierz ich wzory w formacie PDF.
Sprawdź druki-formularze ZUS

Stosunek pracy nie wygasł ani nie został rozwiązany

Oddział ZUS w Lublinie zastrzegł, że kwestia kwalifikacji określonego świadczenia jako przychodu ze stosunku pracy nie mieści się w zakresie jego kompetencji (zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej ta sprawa należy do wyłącznych kompetencji organów podatkowych), dlatego wydając tę decyzję oparł się na informacji wnioskodawcy, że wynagrodzenie wypłacone na podstawie wyroku sądowego stanowi przychód ze stosunku pracy. Następnie wskazał, że co do zasady przychód z tytułu zatrudnienia stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a katalog wyjątków (katalog przychodów niestanowiących podstawy wymiaru składek) został zawarty w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, podstawy wymiaru składek nie stanowią odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacone pracownikom z tytułu:

• wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
• nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia,
• skrócenia okresu wypowiedzenie,
• niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.

Przepis znajduje więc zastosowanie w sytuacji, gdy wypłata odprawy odszkodowania bądź rekompensaty pozostaje w bezpośrednim, nierozerwalnym związku z faktem wygaśnięcia bądź rozwiązania stosunku pracy. Tymczasem w analizowanej sytuacji umowa o pracę nie została rozwiązania, a jedynie pracownikom wypłacono, na podstawie wyroku sądowego, odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. W konsekwencji od wartości takiego odszkodowania należy odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Zrzekł się roszczeń wobec pracodawcy, zapłaci składki

Źródło: Decyzja nr 528/2026 ZUS Oddział w Lublinie z 12 lutego 2026 r. (DI/200000/43/528/2026)