Do korzystniejszych zasad można powrócić

Przedsiębiorca wykonujący zlecenie dla byłego pracodawcy traci prawo do ulgowego ZUS przez cały okres trwania tej umowy. Po jej zakończeniu może jednak znów korzystać z preferencji.

Przedsiębiorca w grudniu 2025 r. rozpoczął prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych (PKD 49.41.Z), a w styczniu 2026 r. zakupił do tej działalności zestaw obejmujący ciągnik siodłowy oraz naczepę. Równocześnie do kwietnia 2026 r. mężczyzna był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy oraz mechanika. W związku z zatrudnieniem wykonywał przewozy samochodem ciężarowym należącym do pracodawcy a także prace związane z naprawą i bieżącą obsługą pojazdów. Po pozyskaniu kontrahentów i odpowiedniej liczby zleceń dla swojej działalności gospodarczej mężczyzna zdecydował się zakończyć zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy. W konsekwencji stosunek pracy ustał 24 kwietnia 2026 г.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej 26 lipca 2026 r. przedsiębiorca przyjął od byłego pracodawcy zlecenie na wykonanie usługi transportowej polegającej na przewozie kruszywa. To zlecenie zostało wykonane 31 lipca 2026 r. przez współpracującego z przedsiębiorcą zleceniobiorcę. W ramach realizacji zlecenia wykonywał on czynności kierowcy, korzystając z pojazdu należącego do przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorca jest zdania, że wykonanie usługi transportowej na rzecz byłego pracodawcy nie pozbawia go prawa do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w sposób opisany w 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc od podstawy nie niższej niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia (tzw. ulgowy ZUS). Aby uzyskać potwierdzenie tego stanowiska, mężczyzna wystąpił do ZUS o indywidualną interpretację. We wniosku podkreślił, że:

• rozpoczęcie działalności gospodarczej miało na celu stworzenie i rozwijanie własnego, niezależnego przedsiębiorstwa, a nie zastąpienie istniejącego stosunku pracy świadczeniem usług na rzecz pracodawcy w ramach działalności gospodarczej,
• w okresie równoległego zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej nie wystawiał na rzecz pracodawcy żadnych faktur i nie wykonywał na jego rzecz usług transportowych w ramach działalności gospodarczej,
• czynności kierowcy związane z wykonaniem usługi na rzecz byłego pracodawcy zostały wykonane przez zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenia, nie zaś osobiście przez przedsiębiorcę,
• prowadzone przedsiębiorstwo ma własne zaplecze transportowe i świadczy usługi również na rzecz innych kontrahentów.

Wykonanie przez jego przedsiębiorstwo usługi transportowej na rzecz byłego pracodawcy nie powinno więc skutkować utraty prawa do stosowania preferencyjnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Pobierz lub wypełnij w programie druki ZUS
Sprawdź listę druków ZUS, które wygodnie wypełnisz w naszym programie, bądź pobierz ich wzory w formacie PDF.
Sprawdź druki-formularze ZUS

Stracił prawo do niższej podstawy składek, ale może je odzyskać

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w interpretacji powołał się na przepis art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych jest zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Z tej preferencji nie mogą jednak skorzystać m.in. osoby, które wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej. ZUS wyjaśnił następnie, że pod pojęciem byłego pracodawcy należy rozumieć każdego pracodawcę, na rzecz którego praca była wykonywana przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności. Z kolei przez “czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności” należy rozumieć czynności powierzone przez pracodawcę i faktycznie wykonywane przez pracownika w ramach stosunku pracy. Dopiero gdy praca wykonywana w ramach pozarolniczej działalności ma zupełnie inny charakter niż czynności świadczone w ramach stosunku pracy, osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności zyskuje uprawnienie, o którym mowa w analizowanym przepisie.

W sytuacji, której dotyczy wniosek, przedsiębiorca wykonywał w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej (transport drogowy towarów). Oznacza to, że od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy nastąpiła utrata prawa do deklarowania podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych na preferencyjnych zasadach. To ograniczenie dotyczy całego okresu trwania umowy z byłym pracodawcą. ZUS wskazał równocześnie, że prawo do preferencji ponownie zyskuje się od dnia zaprzestania wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy.

Różne zabiegi to wciąż ten sam zakres czynności

Źródło: decyzja nr 2197/2026 ZUS Oddział w Lublinie z 11 września 2026 r. (DI/200000/43/2197/2026)