Postawili dodatkowe warunki, odprawa będzie oskładkowana

Jeśli zwalniany pracownik musi spełnić dodatkowe warunki, aby otrzymać od pracodawcy odprawę, takie świadczenie powinno zostać oskładkowane - wyjaśnił ZUS.

Przedsiębiorca przeprowadzający zwolnienia grupowe zamierza zawrzeć z wybranymi pracownikami porozumienia w sprawie rozwiązania umów o pracę. W związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron pracownikom, w terminach wypłaty wynagrodzenia za ostatni miesiąc zatrudnienia, mają zostać wypłacone odprawy pieniężne. Na kwotę odprawy składać się będą:

• jedno-, dwu- lub trzymiesięczne wynagrodzenie brutto (zależnie od stażu pracy) obliczone według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy (“odprawa kodeksowa”),
• dodatkowa odprawa, której wysokość obliczana będzie według zasad odprawy ustawowej (“odprawa dobrowolna”, wynikająca z treści zawartego porozumienia); pracownik nabędzie prawo do tej odprawy wraz z zawarciem porozumienia.

W ramach zawartego porozumienia pracownicу zobowiążą się do aktywnego świadczenia pracy przez okres wypowiedzenia oraz do wykorzystania całego przysługującego im urlopu wypoczynkowego do końca trwania okresu obowiązywania umowy o pracę. Jeżeli nie spełnią tych warunków, zgodnie z zapisami porozumienia będą mogli zostać pozbawieni odprawy dobrowolnej. Natomiast odprawa ustawowa zostanie wypłacona wszystkim pracownikom niezależnie od spełnienia bądź niespełnienia warunków zapisanych w porozumieniu.

Pracodawca jest zdania, że w opisanych okolicznościach nie będzie zobowiązany do uwzględnienia wartości odprawy w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne - ani jej części kodeksowej, ani dobrowolnej. Jego zdaniem wynika to z treści § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z tym przepisem podstawy wymiaru składek nie stanowią odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Jak wskazał pracodawca:

• odprawa pozostaje w bezpośrednim związku z rozwiązaniem stosunku pracy,
• jej wyłącznym celem jest zrekompensowanie pracownikom faktu utraty zatrudnienia,
• będzie wypłacana tylko pracownikom, z którymi zostaną rozwiązane umowy o pracę, w terminie zapłaty ostatniego należnego pracownikowi wynagrodzenia.

Pracodawca podkreślił też, że pracownik nabędzie prawo do dobrowolnej części odprawy wraz z podpisaniem porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy, a nabycie tego prawa nie będzie uzależnione od spełnienia żadnych dodatkowych warunków. Natomiast odnosząc się do możliwości pozbawienia pracownika prawa do odprawy w sytuacji naruszenia przez niego warunków porozumienia, powołał się na stanowisko Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrażone w piśmie z 15 czerwca 2021 r. (DI/100000/43/210/2021), z którego wynika, że odprawa zawierająca wymóg frekwencji może korzystać ze zwolniona ze składek na ubezpieczenie społeczne, o ile jej wypłata jest nierozerwalnie związana z rozwiązaniem umowy o pracę.

Pobierz lub wypełnij w programie druki ZUS
Sprawdź listę druków ZUS, które wygodnie wypełnisz w naszym programie, bądź pobierz ich wzory w formacie PDF.
Sprawdź druki-formularze ZUS

Wyłączną przyczyną wypłaty odprawy powinno być ustanie zatrudnienia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodził się z tym stanowiskiem tylko częściowo. W interpretacji wskazano, że wyłączenie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dotyczy nie tylko odpraw czy odszkodowań przysługujących na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, ale również wynikających z porozumień negocjowanych ze związkami zawodowymi na poziomie zakładu pracy lub indywidualnych porozumień ze zwalnianymi pracownikami. Decydującą przesłanką do zastosowania zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest tu istnienie nierozerwalnej więzi pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a powstaniem roszczenia o wypłatę pracownikowi danego świadczenia, bez względu na nazwę tego świadczenia. Wyłączną przyczyną wypłaty przez pracodawcę takiego świadczenia powinno być ustanie zatrudnienia, bowiem celem takiego świadczenia jest zrekompensowanie pracownikowi faktu utraty zatrudnienia.

ZUS wskazał następnie, że ten warunek będzie spełniać odprawa określona we wniosku o indywidualną interpretację jako kodeksowa. W konsekwencji ta odprawa nie będzie stanowiła podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Inaczej natomiast oceniono dobrowolną część odprawy. ZUS podkreślił znaczenie okoliczności, że jej wypłata będzie uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków wskazanych w treści porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę, a więc aktywnego świadczenia pracy przez okres wypowiedzenia oraz wykorzystania całego przysługującego urlopu wypoczynkowego. Z treści wniosku wynika, że pracownik może zostać pozbawiony odprawy w sytuacji, gdy nie spełni któregoś w tych warunków. Nie można więc uznać, że jedyną przyczyną wypłaty świadczenia jest rozwiązanie stosunku pracy. Dobrowolna odprawa pieniężna wypłacona pracownikowi pod warunkiem spełnienia określonych warunków nie będzie korzystać z wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Zrzekł się roszczeń wobec pracodawcy, zapłaci składki

Źródło: Decyzja nr 2330/2026 ZUS Oddział w Lublinie z 22 października 2026 r. (DI/200000/43/2330/2026)