Rejestracja do ubezpieczeń uniemożliwia skorzystanie z ulgi

Przedsiębiorca, który po uruchomieniu działalności gospodarczej zarejestrował się do ubezpieczeń społecznych nie ma już możliwości, aby skorzystać z ulgi na start.

Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą od stycznia 2026 r. Wcześniej (od lutego 2014 r. do sierpnia 2025 r.) miał status osoby współpracującej z osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą. Tą osobą była jego ówczesna żona. Po rozwodzie mężczyzna utracił status osoby współpracującej i rozpoczął świadczenie usług na rzecz firmy byłej żony na podstawie umowy zlecenia. Od stycznia 2026 r. współpracuje z nią na zasadach B2B, świadczy też usługi na rzecz innych podmiotów. W okresie 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej mężczyzna nie prowadził innej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca jest zdania, że w tej sytuacji spełnia przesłanki do skorzystania z preferencyjnych zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym, a więc przysługuje mu prawo do:

• niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej (tzw. ulga na start),
• ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w zadeklarowanej kwocie, nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przez okres 24 miesięcy (tzw. ulgowy ZUS).

Nie wykonuje bowiem pracy na rzecz dotychczasowego pracodawcy, świadczy bowiem usługi na rzecz firmy, w której najpierw miał status osoby współpracującej z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, a następnie łączyła go z tą firmą umowa zlecenia. Żadna z tych form współpracy nie spełnia definicji stosunku pracy, więc w konsekwencji nie zachodzi przesłanka negatywna do skorzystania z ulgi na start ani z ulgowego ZUS. Kierując się ostrożnością, przedsiębiorca opłaca obecnie składki na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości, wystąpił jednak do ZUS o indywidualną interpretację w tej sprawie.

Pobierz lub wypełnij w programie druki ZUS
Sprawdź listę druków ZUS, które wygodnie wypełnisz w naszym programie, bądź pobierz ich wzory w formacie PDF.
Sprawdź druki-formularze ZUS

Do ulgi na start nie da się powrócić

W interpretacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na treść art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który:

• podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy,
• podejmuje działalność gospodarczą po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zakończenia bądź zawieszenia

i dodatkowo nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Ta ulga jest uprawnieniem i nie jest obowiązkowa, a przedsiębiorca, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy, może z niej zrezygnować poprzez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli się na to zdecyduje, nie będzie mógł skorzystać z tego uprawnienia ani wstecz, ani na bieżąco.

Z treści wniosku wynika, że przedsiębiorca, w związku z brakiem wiedzy o prawie do skorzystania z ulgi na start, zgłosił się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (a więc na standardowych zasadach, z kodem 0510). Poprzez to zgłoszenie przedsiębiorca zrezygnował z ulgi na start. W tym punkcie jego stanowisko jest więc nieprawidłowe.

Uprawnienie do opłacania przez 24 miesiące składek na ubezpieczenia społeczne w preferencyjnej wysokości wynika natomiast treści art. 18a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Z tej preferencji nie mogą jednak skorzystać osoby, które:

• prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność,
• wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w
• ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Te wyłączenia nie dotyczą wnioskodawcy, gdyż przywołany przepis odnosi się do “wykonywania czynności na rzecz byłego pracodawcy”. Tymczasem przedsiębiorca przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej nie był związany z firmą swojej byłej żony stosunkiem pracy, tylko umową o świadczenie usług, a wcześniej miał status osoby współpracującej.

ZUS podkreślił również, że przedsiębiorca może na bieżąco deklarować podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 30% minimalnego wynagrodzenia, nie ma natomiast prawa do korygowania wcześniej zadeklarowanej podstawy wymiaru składek. Deklarowana dotąd przez płatnika podstawa wymiaru składek była zgodna z obowiązującymi przepisami, dlatego nie ma podstaw do jej zmiany.

Pozarolnicza działalność to nie tylko działalność gospodarcza

Źródło: decyzja nr 1858/ 2026 ZUS Oddział w Lublinie z 15 maja 2026 r. (DI/200000/43/1658/2026)